“Τα οστά δεν κινούνται από μόνα τους, τα κινούν οι μύες.
Οι μύες δεν συσπώνται από μόνοι τους, τους δίνουν εντολές τα νεύρα.
Τα νεύρα δεν δίνουν εντολές από μόνα τους, ο εγκέφαλος τους τις δίνει.
Ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις πληροφορίες αλλά όχι μόνος, η ψυχή τον κατευθύνει.”

Τα συναισθήματα αποτελούν νευροχημικές αντιδράσεις που λαμβάνουν χώρα στον εγκέφαλο. Διαφορετικοί συνδυασμοί επιμέρους ουσιών (όπως για παράδειγμα σεροτονίνη, ντοπαμίνη και νορεπινεφρίνη), σχηματίζουν τα βασικά μας συναισθήματα. Έτσι, η χαρά συνήθως οφείλεται στην σεροτονίνη, ο ενθουσιασμός που προκύπτει από την ανταμοιβή προκύπτει από την ντοπαμίνη ενώ ο φόβος, ο θυμός και το στρες οφείλονται κυρίως στην νορεπινεφρίνη. 

Το μέρος που ελέγχει την παραγωγή των συναισθημάτων ονομάζεται λιμπικό σύστημα και τοπογραφείται στον εγκέφαλο. Τα επιμέρους τμήματα που το αποτελούν είναι η αμυγδαλή, ο ιππόκαμπος και η έλικα του προσαγωγίου. Αυτά τα τμήματα είναι υπεύθυνα για τα συναισθήματα, την δημιουργία μνημών και συμπεριφοράς ανάλογης της αντίστοιχης ανάμνησης. Ένα παράδειγμα για να γίνει καλύτερα αντιληπτός ο μηχανισμός αυτός είναι το παρακάτω: φανταστείτε ότι κάποτε, όταν ήσασταν ακόμη παιδιά σας τσίμπησε μια μέλισσα. Πριν από αυτό δεν υπήρχε κάποια δυσάρεστη εμπειρία με το έντομο αυτό, ωστόσο ο πόνος που προκλήθηκε από το δηλητήριο προκάλεσε στιγμιαία πολύ έντονη την παραγωγή της νορεπινεφρίνης καθώς επίσης και την αντίδραση ‘fight or flight’. Έκτοτε, κάθε φορά που είναι μέλισσα στο περιβάλλον, η αμυγδαλή ανασύρει την ανάμνηση του τσιμπήματος και δημιουργεί μια αλυσιδωτή αντίδραση συναισθημάτων (φόβου και στρες). 

Το παραπάνω παράδειγμα θα μπορούσε να συμβαίνει σαφέστατα και με τα θετικά συναισθήματα. Έτσι, ένα πολύ αγαπημένο μας πρόσωπο, φαγητό ή ακόμη και άρωμα συνειρμικά οδηγεί τον εγκέφαλο στην παραγωγή θετικών νευροδιαβιβαστών και αντίστοιχων συναισθημάτων. 

Αυτό, στην κλινική πράξη για έναν φυσικοθεραπευτή, έχει τεράστια αξία γιατί τα συναισθήματα επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά την ζωή του ασθενή, την ανάπτυξη χρόνιου πόνου, την έκβαση μιας θεραπευτικής πράξης και σαφέστατα επηρεάζουν την απεικόνιση του ‘body picture’ στον σωματοαισθητικό φλοιό (το τμήμα αυτό του εγκεφάλου που ευθύνεται για την αίσθηση του σώματός μας). Εντυπωσιακό γεγονός είναι ότι ο εγκέφαλος είναι ικανός να ανασύρει νοερά το επώδυνο αίσθημα ακόμα και όταν δεν υπάρχει το βλαπτικό ερέθισμα. 

Για να γυρίσουμε στο αρχικό ρητό, μπορούμε να φανταστούμε πώς το κάθε συναίσθημα καθορίζει τις διάφορες αλυσιδωτές αντιδράσεις ως εξής:

Φόβος και στρες -> παραγωγή νορεπινεφρίνης -> υπερδιέγερση του ΚΝΣ -> συμπαθητικοτονία -> αυξημένη μυϊκή τάση, αυξημένη αιματική κυκλοφορία στα άκρα και ταχυκαρδία -> δημιουργία ανάμνησης στο αρχικό ερέθισμα που προκάλεσε την αρχική αντίδραση!  

Θετικά συναισθήματα: Χαρά, γαλήνη και αγάπη -> παραγωγή σεροτονίνης -> διέγερση του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος -> μειωμένη μυϊκή τάση, αυξημένη αιματική κυκλοφορία στα σπλάχνα, έναρξη της διαδικασίας της πέψης και της χαλάρωσης -> δημιουργία θετικών αναμνήσεων στο αρχικό ερέθισμα!

Όπως αναφέρεται στο άρθρο της Συμπαθητικοτονίας, δυστυχώς οι σημερινές απειλές είναι καθημερινές (εργασιακό και βιοποριστικό στρες, σχέσεις με τους οικείους ή τους συναδέλφους κλπ) και πολλοί τις φέρουν μέσα τους σχεδόν εμμονικά όλο το 24ωρο. Έτσι, για παράδειγμα, η μυϊκή τάση, η υπέρταση  ή οι ταχυκαρδίες (όχι παθολογικής αιτιολογίας!) θα αποχωρήσουν από την καθημερινότητα του ασθενή μας μόνο όταν βελτιωθεί και ο συναισθηματικός του κόσμος.